از نگاه یک متخصص ارتودنسی
بارداری و زایمان از مهمترین و حساسترین دورههای زندگی هر خانمی است. در این دوران، تغییرات هورمونی، جسمی و حتی روحی زیادی اتفاق میافتد که میتواند بر سلامت عمومی و بهخصوص سلامت دهان و دندان تأثیر بگذارد. یکی از سؤالات پرتکراری که در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی از من پرسیده میشود این است که:
آیا میتوان بلافاصله بعد از به دنیا آمدن نوزاد، درمان ارتودنسی را شروع کرد؟
در این مقاله تلاش میکنم بهعنوان یک متخصص ارتودنسی، بهصورت علمی، کاربردی و در عین حال ساده، به این سؤال پاسخ دهم و تمام نکاتی که خانمها بعد از زایمان باید درباره ارتودنسی بدانند را توضیح دهم.
چرا بسیاری از خانمها درمان ارتودنسی را به بعد از زایمان موکول میکنند؟
در دوران بارداری، معمولاً اولویت خانمها حفظ سلامت جنین است. تهوع، خستگی، محدودیتهای دارویی و نگرانی از انجام تصویربرداریها باعث میشود بسیاری از بانوان تصمیم بگیرند درمان ارتودنسی خود را به بعد از زایمان موکول کنند.
این تصمیم کاملاً منطقی است. خوشبختانه دورهی بعد از زایمان، یکی از بهترین زمانها برای شروع ارتودنسی محسوب میشود؛ بهشرطی که درمان بهدرستی برنامهریزی شود.
آیا شروع ارتودنسی بلافاصله بعد از زایمان بیخطر است؟
پاسخ کوتاه من بهعنوان متخصص ارتودنسی این است:
بله، در اغلب موارد کاملاً بیخطر است.
بعد از زایمان، بدن بهتدریج به تعادل هورمونی بازمیگردد. برخلاف دوران بارداری، محدودیت جدی برای انجام درمانهای دندانپزشکی و ارتودنسی وجود ندارد. البته چند نکتهی مهم وجود دارد که در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی همیشه قبل از شروع درمان بررسی میکنیم:
- وضعیت عمومی سلامت مادر
- شدت خستگی و شرایط روحی پس از زایمان
- شیرده بودن یا نبودن
- سلامت لثهها و استخوان فک
تأثیر تغییرات هورمونی بعد از زایمان بر ارتودنسی
پس از تولد نوزاد، سطح هورمونهایی مانند استروژن و پروژسترون بهتدریج کاهش پیدا میکند. این تغییرات میتوانند روی لثهها و بافتهای نگهدارنده دندان اثر بگذارند.
در برخی خانمها:
- لثهها حساستر هستند
- احتمال خونریزی لثه وجود دارد
- التهاب لثهی بارداری ممکن است تا مدتی باقی بماند
به همین دلیل، قبل از شروع ارتودنسی، بررسی سلامت لثهها اهمیت زیادی دارد. در صورت نیاز، ابتدا درمانهای سادهی لثه انجام میشود و سپس براکتها نصب میگردند.
ارتودنسی در دوران شیردهی؛ آیا مشکلی وجود دارد؟
یکی از نگرانیهای رایج مادران این است که آیا ارتودنسی در دوران شیردهی برای نوزاد خطری دارد یا نه.
خبر خوب این است که:
خودِ درمان ارتودنسی هیچگونه تأثیر منفی بر شیردهی یا سلامت نوزاد ندارد.
نکتهی مهم، مدیریت داروها است. در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی:
- از داروهای غیرضروری پرهیز میکنیم
- در صورت نیاز به مسکن، گزینههای ایمن برای مادر شیرده انتخاب میشود
- برنامهی درمانی بهگونهای تنظیم میشود که کمترین ناراحتی ایجاد شود
بهترین نوع ارتودنسی برای خانمها بعد از زایمان
خانمهایی که تازه مادر شدهاند معمولاً با کمبود زمان، بیخوابی و مشغلهی زیاد مواجه هستند. به همین دلیل، انتخاب نوع ارتودنسی اهمیت زیادی دارد.
۱. ارتودنسی سرامیکی
براکتهای سرامیکی به دلیل ظاهر نامحسوس، انتخاب بسیار محبوبی برای مادران جوان هستند. این نوع ارتودنسی:
کمتر جلب توجه میکند
اعتمادبهنفس مادر را حفظ میکند
برای محیطهای اجتماعی و کاری مناسب است
۲. ارتودنسی دیمون (خودبند)
در این روش:
- جلسات ویزیت کوتاهتر است
- فشار ملایمتری به دندانها وارد میشود
- درد اولیه کمتر احساس میشود
به همین دلیل در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی، این روش برای بسیاری از مادران تازهزایمانکرده پیشنهاد میشود.
۳. ارتودنسی نامرئی (الاینر شفاف)
برای خانمهایی که نظم بالایی دارند:
- قابلیت برداشتن پلاک
- راحتی در غذا خوردن
- ظاهر کاملاً نامرئی
البته این روش نیاز به همکاری دقیق بیمار دارد.
آیا درد ارتودنسی بعد از زایمان بیشتر است؟
یکی از سؤالات رایج این است که آیا بدن بعد از زایمان نسبت به درد ارتودنسی حساستر میشود؟
تجربهی من نشان میدهد:
- آستانهی درد در برخی خانمها کمی پایینتر است
- اما درد ارتودنسی معمولاً خفیف و موقتی است
- اغلب بعد از چند روز کاملاً قابل تحمل میشود
با انتخاب صحیح نیروها و تنظیم دقیق براکتها، میتوان این ناراحتی را به حداقل رساند.
بهداشت دهان و دندان مادران در دوران ارتودنسی
بعد از زایمان، کمخوابی و خستگی ممکن است باعث کاهش توجه به بهداشت دهان شود. اما در دوران ارتودنسی، رعایت بهداشت اهمیت دوچندان دارد.
در کلینیک ارتودنسی دکتر مهدی فهیمی هنزائی همیشه تأکید میکنم:
- مسواک مخصوص ارتودنسی استفاده شود
- نخ دندان ارتودنسی یا سوپرفلاس فراموش نشود
- دهانشویهی مناسب (در صورت نیاز) استفاده شود
این موارد از پوسیدگی و التهاب لثه جلوگیری میکند.
مزایای شروع ارتودنسی بلافاصله بعد از زایمان
شروع ارتودنسی در این زمان مزایای زیادی دارد:
- همزمانی درمان با رشد نوزاد
- رسیدن به لبخند زیبا در سالهای ابتدایی مادری
- افزایش اعتمادبهنفس
- جلوگیری از تشدید مشکلات فکی و دندانی
بسیاری از مراجعین من بعد از مدتی میگویند که شروع درمان بعد از زایمان یکی از بهترین تصمیمهایشان بوده است.
چه زمانی بهتر است ارتودنسی را شروع نکنیم؟
در موارد زیر بهتر است کمی صبر کرد:
- زایمان بسیار سخت یا عوارض خاص
- ضعف شدید جسمی
- مشکلات لثهی درماننشده
- ناتوانی در رعایت حداقل بهداشت دهان
در چنین شرایطی، ابتدا وضعیت عمومی مادر تثبیت میشود و سپس درمان آغاز میگردد.
جمعبندی از نگاه متخصص ارتودنسی
بهعنوان یک متخصص ارتودنسی با سالها تجربه، معتقدم که دورهی بعد از زایمان یکی از زمانهای مناسب برای شروع ارتودنسی در خانمهاست؛ به شرطی که:
- درمان اصولی و شخصیسازیشده باشد
- شرایط جسمی و روحی مادر در نظر گرفته شود
- نوع ارتودنسی هوشمندانه انتخاب شود
